| huvudsida | inledning | gutalagen | gutasagan | · • · |
||
Bara några delar av lagen finns här ännu. | ||
| I. | Þitta ir fyrst upp haf · i · lagum orum þet wir sculum naicca haiþnu oc iatta crisnu · Oc troa allir a ann guþ alzvaldanda · Oc hann þar biþia þet hann unni os ar oc friþ sigr oc hailsu Oc þet et vir magin halda cristindomi orum Oc tro vari retri oc landi oru bygdu Oc vir magin huern dag þet sysla · i · allum giarningum Oc vilia orum · sum guþi sei dyrþ · i · Oc or sei mest þarf at beþi til lifs oc sialar
| |
| II. | Þet ier nu þy nest et blotir iru mannum mier firj buþni Oc fyrnsca all þaun sum haiþnu fylgir Engin ma haita a huathci a hult eþa hauga · eþa haþin guþ · huatki a vi eþa stafgarþa ¶ Þa en nequar verþr at þi sandr oc laiþas hanum so vitni a hand et hann hafi haizl nequara þa miþ mati eþa miþ dryckiu senni sum ai fylgir cristnum siþi þa ir hann sacr at þrim marcum viþr kirchiu menn En þair syct vinna · Þitta aigu allir sykia saman Oc allir aigu at hafa prestr oc kirchia oc kirchiumenn ¶ Þa en venzl ir hanum a hendi þa standi hann firi meþ siex manna aiþj Þa en kirchiu menn vinna ai syct oc cumbr þet upp firi þings menn þa veri hann en miþ siex manna aiþi Eþa byti III marcr þingi Þa en þet upp cumbr firi landa alla þa byti tolf marcr landi en hann ai vindr miþ tolf manna aiþi firi standith
| |
| III. | Þet ier nu þy nest et mannhelg a standa um dagha þa alla sum verchhelgir iru · fran þi et sol setr vm aftun oc til þes et lysir a þriþia dygri ¶ Fiurtan daghar · i · iaulum iru i friþ tacnir · Siau wicur · i · fastu · Oc all pasca vica · þrir gangdahar oc all helghudaga vica ¶ Drepr þu mann a þaim friþi þa byt þriar marcr ¶ Sargar þu mann byt tolf oyra · Slar þu miþ stangu eþa yxar hambri byt siex oyra Nycchir þu mannj · eþa rindr · eþa · i · har tacr · eþa miþ nefha slar · þa byt þria oyra En i raiþi ir gart ¶ Firi þrel bytir ai frammar þan þria oyra · En hann bloþugt gierir þar scal e byta sum gart ir · En ai þar sum hinn ier sum gierþi § ·1 · ¶ Prestr a tiþir hepta Oc kirchiu durum atr luca firir allum þaim sum guz helg hafa brutith · Miþ þi eth e fylgir bann helgis bruti · Þa scal yr bannj sla þegar so ir byt sum lagh segia · Oc kirchiu mannum þyckir raþ vera ¶ Allir aigu sac sykia saman Oc allir aigu at hafa · Socna menn aighu þriþiung i sac en annan kirchia Oc þriþia prestr hurvina sum ai cumbr landa sac · i · En landa sac cumbr huerghi i helgis brut vtan þi at ains et mandr verþi i kirchiu drepin þa liggia fiauratigi marcr viþr þet ir landa sac þar a proastr þriar marcr af firi banz mall § · 2 · ¶ Kirchiur iru allar iem helgar a landi en mandr verþr vegin · i · En kirchiugarþar iru þrir helghastir · i · lagh tacnir Þar sculu sakir menn helg hafa jem wel · i · prest garþi sum · i · kirkiugarþi þar liggia wiþr fiauratighi marcr · En sacr mandr verþr vegin · i · þairi helg ¶ En sakir allar andrar þar sum smerj ieru oc ai cumbr landa sac · i · þa aighu kirchiu menn þriþiung · yr · en kirkia ann luth Oc ann prestr ¶ Slar þu mann · i · kirkiu meþ stangu eþa yxar hambri · eþa sargar · j · kirchiugarþi þar liggia siex marcr wiþr ¶ Slar þu mann miþ nefa · j · kirchiu · eþa schiautr þu manni eþa · j · har tacr Eþa · j · kirchiugarþi miþ stangu slar · eþa yxar hambri · þar liggia wiþr þriar marcr Slar þu mann miþ nefa · j · kirchiugarþj eþa tacr þu mann · j · har · þar liggia wiþr tolf oyrar helgis brut ¶ Þann ·a · e · wigslum syrgia sum wigslir hafr brutit Oc þar schirt giera sum hann o schirt gierþi meþ þrim marcum
| |
| XII. | Þa ir enn huerium mannj haima friþr siþan ¶ Drepr þu mann haima · j · garþi sinum eþa af hagg veitr · þa byt tolf marcr wiþr landa alla · oc andrar tolf hanum · Oc þau wereldi ¶ Slar þu mann miþ stangu eþa yxar hambri Eþa sar veitr · þa byt þriar marcar hanum · oc andrar þriar mogha · oc þau laga bytr § · 1 · ¶ verþr husbondi berþr · j · garþj sinum · haima eþa flaira fulc · þa tacr þann ann haim socn sum hoygstr ir oc ai flairin · En all sculu hafa lagha bytr
| |
| XIII. | Þet ier nu þy nest en so illa cann bieras miþ fianda raþi et mandr hittr mann at drepa · þa scal flya miþ hanum faþir · oc sun · oc broþir · ¶ Þa en ai iru þair til · þa flyin miþ hanum nestu niþiar vm fiauratigj netr til þairj kirchiur sum allir menn hafa helg · j takkit · þet ir farþeim · oc þingsteþj oc atlingabo · þar scal hafa helg · oc heli so · j · prest garþi sum · j · kirchiugarþi · ¶ En siþan þet ier vt gangit · þa riþi þengat sum hann bandu will hafa dragit · oc dragj vm haim þorp þry · Oc so lang a scoga fran haimþorpum þaim þrim et · · j · miþiu mytis fran andrum haimþorpum sum annat vegscogs liggia En hann loyfi far af þaim sum aign aighu ¶ Ai ma bandu draga vm þing eþa caupung oc ai vm kirchiu maira þan aina · þa sum hann tilsykir · hafi siþan helg · j · bandu sinnj · oc sii wiþr annar · Oc dragi · e · a þaim friþi sum nestr ier eptir pascar · En þar til haldr hanum banda þaun sum hann þa drog · en hann vandreþi hafþi ny gart · þet calla menn vatu bandu ¶ Þaun banda sum dragin standr vm atmeli hana ma engin lasta sen atmeli ir vtj · § · 1 · En mandr hafi sielfsvald vera · i · bandu sennj · eþa fara ut lendis til helgra manna sinar syndir at byta · hafi atta daga frest til schips at fara · oc fari so · j · friþi pilagrims ferþ sina · Oc þegar hann atr cumbr · þa hafi oc atta daga frest fara atr til bandur sennjr · j · friþj § · 2 · ¶ Þa en mandr gierir til sacar · j · kirchiu socn þairi sum hann bor · j · þa flyj hann yr þairi · oc dragi annan steþ bandu · oc þau þar sum huatki bor · j · moþir eþa dotir eþa systir ¶ Kirchiu þa syki hann þau andra miþan firi þy so et ai magu þair beþir til annir at fara Tiunt þa fyri hann halfa þar sum hann tiþir sykir · En half liggi quer at þairi kirchiu sum hanns bol war til scurat § · 3 · ¶ Þa en mandr gierir sacar · j · haim þorpi þi sama sum hann bor · j · þa flyi hann þegar þeþan oc dregi annan steþ bandu En hann friþ will hafa · meþ þy et ai magu þair beþir · j · ainv haimþorpi boa § · 4 · ¶ Þa en ogutnjscr maþr drepr ogutnjscan mann · þa dragi so bandu sum gutniscr · En hann a boli sielfs sins bor a gutlandi § · 5 · ¶ Biauþi bot mannj en hann orkar sen atmelj ir ut gangit oc latj at meli a milli · oc biauþi þrysuar vm þry ar · En hinn sei mandr o scemdr þau en hann taki at fyrsta sinnj · þegar buþit verþr · ¶ Þa en hann wil ai taka at fyrsta sinnj · oc ai at andrv þa taki hann at þriþia · sen þry ar iru vt gangin wil hann ai þa taka · þa scal biera a þing firi alla lyþi · Taki en þar en hann wil · Þa en hann ai wil þa raþin allir lyþir firi fe en hann sei mandr o sacr ¶ Þa en hinn callar ai vera frest liþin · en hann callar vara liþin sum vereldi biauþr · þa hafr þann vitorþ sum liþit callar miþ þrim þaira manna schiellum sum miþ hanum at garþi waru Oc bot buþu þrysuar vm þry ar · Oc viti þet miþ tolf manna aiþi · et · e · wari at meli a millum latit · ¶ Þa en mandr wil ai vereldi biauþa · oc frestr iru allar liþnar · þa scal land hann friþlausan dyma · oc til dags vm manaþa frest vereldi vtretta · oc hann sacan at siex marcum silfs viþr mals aiganda · oc aþrar siex landi · So liggi oc þaim viþr sum ai haldr bandu sina · þar gangj oc engum byn firir et ai sculi alt upp takas
| |
| XV. | Nu iru enn fram vereldi manna Gutniscs manz vereldi bytis at þrim marcum gulz · En hann ir at dauþum drepin ¶ Aldra annara manna vereldi bytis at tiu marcum silfs · vtan þrels vereldi at halffemtj marc penninga § · 1 · ¶ Tacr gutnisr maþr ogutnisca cunu · þa bytis hann at fullu · vereldi sinu · En barn fylgin feþrnj sinu at vereldi ¶ Tacr o gutniscr maþr gutnisca cunv · þa varj huart þaira at vereldi sinu En barn fylgin feþrnj at vereldj
| |
| XVI. | Gutniscs manz banda vereldi iru tolf marcr silfs · en ogutniscs manz at fem marcum silfs · oc þrels at siex oyrum pennjnga · § · 1 · ¶ Allir iru iemnir at botum þar til et lima lytj can j cuma · þa en lima lyti cumbr · i · þa ier ogutniscs manz hand eþa fotr byt at tiv marcum penninga · oc so all annur misletj sum at vereldum bytas § · 2 · ¶ Drepr þrel manz mann gutniscan · þa taki drotin oc laiþi hanum bana bundnan · i · garþ firi fiauratigj nata · oc niv marcr silfs miþ · ¶ þa en ai ier banj til þa gieldi tolf marcr silfs oc ai maira ¶ þa en þrel drepr ogutniscan mann þa byti drotin firj hann tuar marcr silfs · oc laiþi bana butnan · j · garþ fjri fiauratigi nata ¶ þa en ai ir banj til · þa bytj hann fem marcr silfs oc vinnj hanum siex manna aiþ et hann huatki varj · j · þaim scaþa raþandi eþa valdandi ¶ vindr ai drotin aiþi uppi haldit þa bytj fult vereldi · beþi gutniscan oc ogutniscan ¶ þa en þrel drepr þrell þa vindr ai mann noytgat til þes et hann giefj bana at botum en halffemtj marc pennjnga ir · i · buþi En þrel þan sum ort hafr mala þa taki frelsj firi kirchiu durum miþ socna manna vitnum oc siþan varþr þrell siir sielfr huat sum hann gierir
| |
| XXIII. | En vm quinna gripi iru lag þaun Slar þu tupp eþa huif af cunur hafþi so et ai ier mjþ vaþa gart oc beras hafuþ hennar halft þa byt marc penninga þa en beras alt þa byt II marcr · hafi han witorþr vm miþ vinum þaim sum a sagv huat sum heldr beraþis alt eþa halft ¶ En ofrelscuna far slega bytr · oc ai maira § · 1 · ¶ Slitr þu nast eþa nestla cunur þa byt atta ertaugar · slitir þu beþi byt half marc þa en hann faldr niþr a iorþ · þa byt marc · § · 2 · Slitr þu snoþir cunur þa byt half marc hueria til mestu bota · oc fa hennj alt atr witi sielf ner alt ir § · 3 · ¶ Schiautr þu cunv so et hennj stinqua cleþi yr lagi þy sum þaun fyr varu þa byt atta ertaugar Stinqua þaun a legg miþian · byt half marc · Stinqua þaun so et sia ma kniborþ þa byt marc penninga · Stinqua þaun so haut et beþi ma sia lend oc lyndir · þa byt II marcr · § · 4 · Tacr þu cunv vm baugliþ byt half marc · En hann kera wil Tacr þu vm alnbuga byt atta ertaughar Tacr þu vm axlar hafuþ · byt fem ertaughar Tacr þu vm briaust byt oyri · ¶ Tacr þu vm ancul byt half marc · Tacr þu milli knis oc calua byt atta ertaugar Tacr þu vfan knj byt ·V · ertaugar Tacr þu en handar mair · þa ir þet gripr hinn o haiþ verþi oc haitr fola gripr þar liggia engar fe bytr wiþr flestar þula sen þar til cumbr § · 5 · ¶ Þa en firi verþr o gutnisc cuna þa bytir þu hennj halfu minna gripi alla þan gutniscri cunu · en firi ir cuna frels oc friþ wet ·
| |
| XXXVIII. | En vm þiaufa reth þa iru lagh þaun huer sum stiel tua oyra eþa tueim oyrum minna þa bytj siex oyra · snattan bot ¶ Stiel hann millan tyggia oyra · oc marcar silfs þa scal hann þinfyra · oc mrkia oc til wereldis dyma ¶ Stiel hann siþan en hann merctr ir þau et minna sej þa scal hann hengia ¶ Stiel hann til marc silfs eþa maira þa scal hann oc þau hengia
| |
| LXI. | ¶ Dufl ier af takit · huer sum duflar þa warj sacr at þrim oyrum wiþr socn ¶ wil ai socn sykia þa bytj socn · iII · marcr þingj § · 1 · ¶ þet ir oc semp sic et þet iru lag · sum hier ir scrifat · j · þet sculu allir menn halda ¶ þa en nequarar at byrþir cunnu þar uerþa sum ai hittas hier · j · þa sculu þar slitas miþ domera talj oc þet sueria et þet sein ret guta lag oc siþan scrifas hier j
| |
| LXII. | ¶ jer loyski maira en lofj hyll þet bytis at marc silfs ¶ Jer huart har af þa bytis at tueim marcum silfs Hitta är en yngre gutnisk variant till þitta 'detta'. | |
© Peter Pettersson | ||